Recibindo o premio como finalista do XIII Certame de Poesía López Ardeiro
Estou comezando a presentar o poemario Pel Memoria co que quedei finalista do XIII Certame de Poesía López Ardeiro e que acaba de saír á venta.
Pel Memoria (Editorial Medulia, 2026) presenta unha voz poética que parte dunha desilusión amorosa pero que, ante a posibilidade de caer na desgana e abulia, déixase arrastrar pola paixón consciente de que é a único xeito de vivir con plenitude. A voz poética está chea de entusiasmo e festexa ese optimismo como a mellor maneira de achegarse á vida. Cando pasamos por unha mala etapa e nos deprimimos, perdemos o apetito por vivir e por sentir. Desaparece o desexo e a vida temén perde sentido. Por iso o eu poético recupérase do desengano e é unha voz entusiasta, vital, apaixoada.
O amor e a paixón
A imaxe da portada é do meu irmán Pedro Tasende Cotelo
En “Pel Memoria” aparece o amor de moi distintos xeitos: o amor dunha parella de longa duración, o amor pausado e refuxio, o primeiro amor lembrado, e ata o amor propio. Porén é o desexo o que vertebra o poemario. O desexo que pode atoparse en todas partes: na cervexa torrada fría, no home amábel da veciña do 2ºBou na tapa de tortilla do bar da esquina, como recolle o poema do mesmo nome, vertebra o poemario. O desxo en sentido amplo pero sobre todo o desexo sexual. E este un poemario amoroso cunha carga erótica importante. A propia palabra de-sexo en galego é unha palabra preñada que leva o sexo dentro coma todos nós.
O desexo para as mulleres
Desexar, estivo vedado durante séculos para as mulleres. Ás mulleres de 70, oitenta anos, non pudieron desexar, non digamos as súas, as nosas predecesoras. Se desexaban por exemplo, cambiar de cidade para obter un traballo que lles dera maior satisfación serían consideradas egoístas mentres que seus homes se tiñan que viaxar ou cambiar de traballo nunca o facían por egoísmo persoal nin por satisfacción propia senón como un sacrificio polo ben económico da súa propia familia. Os homes se sacrificaban pola súas familias, nós tiñamos que autosacrificarnos coa nada e como magas das vidas dos demais.
O DESEXO SEXUAL
Por non falar do desexo sexual. As mulleres tiñamos que desexar en silenzo ou anular o noso desexo porque senón non seriamos consideradas mulleres decentes pero ao mesmo tempo debíamos estar sempre preparadas para o dereito de pernada que tiñan os homes sobre nós. Os homes, pola contra, podían alardear do desexo sexual posto que desexar ía implícito na súa masculinidade, no seu ADN. Dicía que este poemario reflexiona sobre o desexo E da necesidade que temos de desexar para vivir a vida dun xeito pleno.
O poemario “Pel Memoria” contén trinta e cinco poemas, máis de cincocentos versos, e preséntase en edición bilingüe galego-castelán co fin de presentala fóra de Galicia.
Este pequeno libro conta co traballo de…
O meu irmán Pedro Tasende é o artista que está detrás da imaxe que ilustra a portada. Unha obra titulada “Dorme con ela” que é do ano 2011 e que está feita con lápices de cores sobre cartón branco. Como son máis ou menos coñecedora da obra do meu irmán, sempre é unha marabilla escribir algo e automáticamente visualizar unha das súas obras completando o expresado por palabras.
A filóloga e docente Basi Pacoret que me axudou a eliminar as grallas do poemairo e que cheguen as vosas mesiñas de noite do mellor xeito posíbel.
Presentacións en A Coruña- Santiago- Carballo- Cecebre- Coristanco- Malpica
Estou desfrutando moitísimo das presentacións de “Pel Memoria” porque parten dun guión que se improvisa en cada lugar coa axuda de poetas, xornalistas e amigas e amigos de distinto tipo que recitan e fan seus os poemas, dándolle novas vidas e oportunidades. En Santiago estiven acompañada de amigas do instituto e do fotógrafo José Manuel Pena; en Carballo da filóloga Basi Pacoret e da poeta Monserrat Yoldi; en Coristanco da filóloga e dramaturga Lucinda Andrade Cives; na Coruña de amigas entre elas Patricia Cardador, Elena López ( xornalista) e a miña irmá actriz María Tasende. En Malpica foi o meu alumno e músico Xan Cousillas Otero o que me acompañou co seu acordeón.
Pel Memoria (Editorial Medulia, 2026) está á venda en calqueira libraría e podedes encargala nas vosas librarías máis cercanas. Ademais, podedes pedila directamente á editorial que vola mandan a casa cos portes pagos neste enlace Pel Memoria .
A continuación déixovos fotos da primeira etapa de presentacións do poemario. Irei cargando máis sobre todo da xente que tan amablemente me acompañou na Coruña, Carballo, Santiago, Cecebre, Malpica e Coristanco.
Presentación Casino CarballoPresentación acompañada do músico Xan Cousillas Otero no Cornecho de Malpica
Na biblioteca de Coristanco acompañoume recitando a dramaturga Lucinda Andrade CivesEn Villafavorita, na Fundación Wenceslao Fernández Flórez, antes do recital de poesíaMerendando en Villa Favorita con algúns asistentes á presentaciónPresentación na libraría Couceiro de Santiago de Compostela
Sei que por moito que corra so serei unha nena espeluxada de Montecelo (Oca, Coristanco). Non pretendo outra cousa porque sei que para min é o cumio da felicidade. A sensación de liberdade que vivín polas súas corredoiras é o máis preto que coñezo a ser feliz. Polo tanto, presentar “O Espírito das Maceiras” en Coristanco foi especial para min. Son neta de tres avós de Coristanco, meu pai tamén era de Coristanco e alí, en Coristanco, na igrexa de San Martiño, bautizáronme e fixen a Primeira Comunión. No seu panteón, teño enterrados aos meus mortos pola rama paterna. E alí, moi probablemente, remate descansando eu.
Familiares, veciñas e amigas quixeron mostrarnos o seu agarimoA Biblioteca de Coristanco foi reacondicinada e loce luminosa e actual
Tiven a sorte
Na biblioteca de Coristanco, tiven a sorte de estar acompañada de Lucinda Andrade Cives, filóloga, mestra e escritora que fixo unha das lecturas máis fondas, documentadas e persoais sobre a miña novela “O Espírito das Maceiras”.
Pedro e Teo, os meus cativos, estiveron tranquilos e atentosEsta zona da biblioteca é estupenda para ler libros ou prensa
Tiven a sorte de que me trataron moi ben e moitos amigos e veciños quixeron que lles asinase un exemplar de “O Espírito das Maceiras”
Gabriela e eu xunto ás veciñas que nos acompañaron
Xa sabedes que teño unha misión: esparellar “O Espírito das Maceiras” polo mundo adiante e o propio Espírito xunto con vós me está axudando a conseguilo. O sábado 5 de abril cheguei a Arteixo para presentalo libro nun lugar no que nunca estivera, na antiga Capela do Balneario rehabilitada para usos múltiples. Un espazo con historia, singular e luminoso no que me sentín moi cómoda grazas tamén á axuda de Gabriela Prego Vázquez, quen me presentou. Gabriela é lingüista da USC e veciña de Arteixo e fiixo unha lectura fonda e con referencias intertextuais con Memorias dun neno labrego e tamén coa narrativa de Cunqueiro, ademais de fixarse moito na fala, campo no que é experta. Gabriela esbozou concomitancias entre a miña novela e as novelas do escritor local Antón Castro, ambientadas tamén no rural galego e vernizadas polo realismo máxico. E por iso que saín de Arteixo contraendo unha débeda como lectora, a de ler “Lenda da cidade asolagada”.
Coa lingüista da USC Gabriela Prego
A verdade é que se a calidade do meu libro se medira pola altura da xente que me axuda a presentalos, sería xigante. Teño ademais que agradecer a presenza dun público respectuoso e garimoso que se volcou con nós que estivemos ademais apoiadas pola concelleira de Cultura e Xuventude de Arteixo, María Dubra, e polo Centro Comercial Aberto da localidade. Era sábado de feira en Arteixo, media mañá e as rúas e os cafés bulían pero todas vós elexistes acompañarnos e deixarvos enredar polo “Espírito das Maceiras. Un libro co que non só pretendo contar a historia da miña familia senón representar nalgún aspecto, por algún veciño, por algunha anécdota, a vosa propia. Saúde e Terra!
Co xornalista do Faro de Vigo Fernando Franco, quen presentou o meu libro en Porriño
Porriño no mapa
Como xa sabedes, o venres 28 de marzo achegueime ao Círculo de Porriño para presentar a miña novela “O Espírito das Maceiras”. Sendo eu do eixe Coristanco-Carballo, tres acontecementos vitais axudáronme a situar Porriño no Mapa. En primeiro lugar, as pastillas de chuchar que tomaba dende pequena para a gorxa, cando me doía, que poñían que se fabricaban en Porriño. Cando cheguei a Madrid a estudar a carreira de xornalismo, gozaba camiñando indefinidamente por aquela cidade que tanta aprendizaxe me brindaba. Quedei impresionada coa beleza dalgúns edificios da rúa Alcalá: O Círculo de Belas Artes, o Banco Mercantil, o Casino de Madrid…Foi así como descubrín ao arquitecto Antonio Palacios, natural de Porriño. O feito de que a miña irmá maior Patricia casara cun home natural de Porriño, o meu cuñado Alberto, concretou a miña relación con Porriño aínda que esta é fundamentalmente referencial, xa que as miñas visitas á vila cóntanse cos dedos dunha man.
O primeiro home na miña vida literaria
Se foron mulleres as que me acompañaron nas presentacións de “O Espírito das Maceiras” na Coruña, Carballo, Santiago, Oleiros, Vigo e Serra de Outes, nesta ocasión foi o xornalista Fernando Franco o que exerceu de mestre de cerimonias. Fernando ten tantas horas de voo que fixo que a presentación se alonxara da presentación prototípica de libro: encorsetada, estirada, pactada ata o límite e virara nunha bonita conversa entre todos os que estabamos alí presentes. Agromaron, daquela, as distintas pero concomitantes experiencias da infancia dos presentes.
Esto non quere dicir que o experimentado xornalista do Faro de Vigo non tivera preparada a presentación do libro senón todo o contrario: plantexou un diálogo intertextual entre tres novelas que lera recentemente e que, dalgún xeito, trataban das raíces e do rural e, dende ese lugar comunitario, agromaron as experiencias propias e individuais da xente do público. Así foi como localizamos a maceira dos veciños na que Manolo espantaba a fame durante os seus paseos en bicicleta.
Co presidente do Círculo e amigo Abel Gallego
Tampouco quedou Fernando Franco coas gañas de facer falcatruadas e de soltar chistes e ocorrencias que dislocan e que, polo mesmo motivo, enchen o ambiente de autenticidade. O verdadeiro protagonista da tarde era el e eu asumino con gusto e orgullo.
O presidente do Círculo, Abel Gallego, amigo persoal dende a xuventude, abriunos con xenerosidade e cariño as portas da Casa Cultural de moitos porriñeses e fíxonos sentir moi benvidos. Ademais, presentounos aos veciños que nos acolleron. Entre eles estaba Tito, antigo presidente da Asociación do Círculo de Porriño, o mesmo que expulsaba das instalacións a Abel e ao meu cuñado Alberto Barreiro cando eran pequenos por facer aduanadas. Seica un día, xa expulsados, se colaron polo valado e foi o actor Sancho Gracia, de visita no Círculo, o que intercedeu ante Tito para que os considerase unha vez máis socios de pleno dereito. Por certo, Tito é pai do multilaureado escritor Diego Giráldez, gañador, entre outros, do Certame Blanco Amor de Narrativa e tamén presente na sala. Diego Giráldez exerce de xornalista en varias revistas pero non era o único xornalista presente na sala.
Tamén estaba Lui Costas, xornalista vencellada ao diario La Opinión durante moitos anos e actualmente responsable de contidos de Bysidecar, unha empresa de marketing da Coruña. Outro xornalista, presente entre o público e amigo persoal de Fernando Franco, era Fernando do Monte, responsable de prensa durante vinta e cinco anos da Consellería de Pesca. Moitos outros amigos da cultura nos acompañaron, entre eles, os meus concuñados Octavio e Cristóbal Barreiro vencellados dende nenos á música. Mesmo veu un deportista local, o boxeador Teixo.
De esquerda a dereita e de adiante a atrás: Octavio Barreiro, Fernando Franco, Xabier Graña, Abel Gallego, Nancy, Cris Barreiro, eu mesma e Teixo
O círculo é un templo da cultura e do entretenemento ubicado no centro de Porriño que ten unhas instalacións privilexiadas para os seus oitocentos socios: piscinas, campos de fútbol, parque infantil, biblioteca, sala de lectura de prensa, sala de usos múltiples e unha cafetería con terraza e ambientazo. Cara ela nos diriximos despois da presentación. Ía unha noite cálida, desas que chaman máis por unha caña que por unha infusión. Alí desfrutamos un anaco cos amigos que previamente nos acompañaron na presentación na biblioteca. E foi así como este affaire de famille virou nunha crónica social contaxiada polo noso Tom Wolfe particular, Fernando Franco. Fernando! Porriño, volveremos a festexarnos!
O recendo a mazás vai ao rabecho da promoción de “O Espírito das Maceiras”. Comparto con vós algunhas fotos da presentación da novela na libraría social Ula de Serra de Outes onde estiven o sábado 8 de febreiro e tamén o clube de lectura do Foro Espiral Maior de Carballo o sábado 1 de marzo. Seguireivos mantendo ao día do noso percorrido literario.
Deixovos fotos da chegada da miña novela “O Espírito das Maceiras” aos andeis da Fnac de Vigo onde a presentei o pasado sábado 1 de febreiro. Estiven moi ben acompañada pola escritora e editora Beatriz Fraga quen fixo unha persoal e documentada lectura da obra con numerosas referencias intertextuais entre a miña obra e outras que teñen a mazá como núcleo na Literatura. Foi todo un éxito, moitas grazas a todas e todos os que nos acompañastes. E máis grazas ao xornalista do Faro de Vigo, Fernando Franco, por facernos un curruncho na súa columna “Mira Vigo”.
Este sábado 25 de xaneiro presentei a miña novela “O Espírito das Maceiras” na libraría Cronopios de Santiago de Compostela. Tiven a sorte de que me presentara, facendo unha crítica documentadísima da obra, a miña amiga e mentora María López Sández, escritora, académica da Lingua, profesora da Universidade de Santiago de Compostela. Foi nas aulas do Mestrado de Ensino e Aprendizaxe de Idiomas, por certo, onde coñecín a María López Sández xa que era a miña profesora de Didáctica da Lingua e a Literatura. Namorei por completo daquela muller entusiasta que sabía infinito e que desfrutaba compartíndoo. Deixovos aquí con fotos do acto que resultou un éxito maila estar pautado para as 12h do mediodía e non haber ninguén ás 11:50h. Segundo tocaron ás 12 badaladas comezaron a chegar as amigas e a familia. Sempre en débeda con vós!
Como algúns de vos xa sabedes O Espírito das maceiras é a primeira novela que publico e estou desfrutando de cada un dos momentos da súa presentación. Sei que é unha narración máis, un pedregullo no océano das letras que eu festexo como un fito persoal. Unha obra sinxela que simplemente aspira a facervos sentir ben coa súa lectura.
De que trata O Espírito das Maceiras. Como todos os libros, O Espírito das Maceiras ten distintos niveis de lectura. A protagonista, Estrela Aboi, ten que decidir se vende a casa familiar na que foi feliz e conta retrospectivamente a súas vivenzas en Morriña. Esta é a excusa para crear o mundo que quero compartir: un mundo cheo de mazás e de xente singular. Agardo que sexades felices polas corredoiras de Morriña e que sintades a compañía dos personaxes que a habitan.
Non deixei que a realidade me estragara unha boa historia. É O Espírito das Maceiras unha historia real, autobiográfica? Si e non. Creo que os escritores sempre falan sobre si mesmos e sobre as súas vivencias imaxinarias ou reais; non podemos fuxir da nosa subxectividade. Certamente, O Espírito das Maceiras é a miña historia máis autobiográfica se temos en conta que parte da miña propia experiencia na aldea na que fun feliz, Montecelo, en Coristanco e parto de aspectos reais da miña familia. Mais en ningún momento pretendín ser fiel á realidade vivida. Eu quixen homenaxear ao meu pai e a súa terra. Sementando o seu amor por Montecelo, fíxome responsábel dunha herdanza sociocultural e emocional que fica en min e que quixen festexar nesta ficción.
Morriña, a aldea protagonista. Creo que Morriña, a aldea na que transcurre a novela, é a verdadeira protagonista e o abrigadoiro das historias e dos personaxes que nela se misturan. Somos moitas e moitos os galegos de certa idade que teñen unha aldea interior na que refuxiarse, unha aldea vivida que é parte do noso espírito. Deste xeito, Morriña é tamén unha historia que pasa do individual ao comunitario. O nome está inspirado por Benito Pérez Galdós, ao que tanto lle debo. Non porque el utilizara Morriña como nome nas súas novelas senón porque me aprendeu a usar o simbolismo dos nomes, ademais de ser un exemplo de como tratar con tenrura e dignidade aos personaxes.
A escrita como acto colectivo . Cada vez teño máis claro que non escribimos sobre unha folla en branco senón sobre un corpus textual, sobre unha tradición. Creo que a literatura anega as nosas vidas. Que El Quijote, Memorias dun nenolabrego, Carrapuchiña Vermella, os contos que nos din de pequenos antes de de durmir, as lecturas que nos impresionan, forman parte das nosas vidas, do noso patrimonio inmaterial, e nós escribimos a partir diso, a favor ou en contra diso pero sempre sobre iso. Non temos escapatoria. Vida e literatura van xuntas e condicíonanse a unha á outra. Polo tanto, a escrita, aínda que semella partir do individual, é un acto sobre o colectivo e cara o colectivo se temos en conta que o seu destino sería chegar á lectura, á comunicación cos lectores.
Loubanza de aldea. Por todo o dito O Espírito das Maceiras ten, inocentemente e sen pretendelo, conexións intertextuais con outras obras e redunda en certos tópicos moi tratados ao longo da literatura. Un deles sería o beatus ille horaciano que tivo tamén moito percorrido no Renacemento de mans de autores como Fray Luis de León e a súa Oda a la vida retirada e con Antonio Guevara e o seu Menosprecio de corte y alabanza de aldea . Deixalo todo e poñerse a sachar patacas (como se fose doado), trocar a cidade pola aldea, a procura dunha vida tranquila é agora máis desexable que nunca debido á vida de tolos que levamos e a filosofía consumista que nos aliena a todos. A vida lenta é un sono colectivo. Comeza a ser desexable tamén a desconexión na ficción. Deixar os móbiles, as tabletas, a conexión a través de calquera canle, saír a pasear polo monte, falar cos veciños.
O paso do tempo. É outro dos grandes temas literarios e vitais xa que todos chegamos á vida cun tempo limitado e descoñecido. O paso do tempo, o tempo que o muda todo está presente no Espírito das Maceiras xa dende os versos iniciais de Xulio López Valcárcel e Manuel María que uso de introdución. No Espírito das Maceiras, a protagonista bota en falla esa casa familiar de aldea chea de xente e de mazás na que foi feliz mais, no fondo, Estrela Aboi non está falando dun espazo senón tamén dun tempo vencellado a ese espazo. A novela entronca tamén co tópico literario Ubi sunt qui ante nos in hoc mundo fuere ? Que foi dos que viviron antes de nós? O tempo múdao todo pero a favor do tempo temos a memoria, a idea de que as casas, as persoas, as familias viven en nós mentres as lembremos.
A linguaxe de O Espírito das maceiras. Para crear a aldea, Morriña, partín da linguaxe da avoa, Mamá Pilara e de como falaba a miña propia avoa, Mamá Mercedes. Semella incrible que unha muller tan pouco instruida como ela, que escribía e lía de xeito elemental, tivera un galego tan rico. Que a realidade se concretara na súa lingua dun xeito tan exacto. Nos anos oitenta, e nos sesenta, épocas que tamén se recrean na novela, o galego estaba moito menos contaminado polas linguas maioritarias e de prestixio que a asedian ( permítaseme a expresión), e moito menos condicionado polos medios de comunicación e, nese sentido, era moito máis preciso. Eu pretendín lembrar ese galego, fixen un exercizo de memoria, e comezaron a agromar as expresións e as palabras que utilizaba Mamá Pilara para comunicarse.
Sinxeleza. Teño a esperanza de que a novela se lea dun xeito sinxelo e fluido sen perder precisión. Dentro de min hai un pouso de sensibilidade que foron deixando autores aparentemente simples como Bécquer, Saint Exupéry, Pedro Salinas, Mario Benedetti, Gloria Fuertes, Luis Sepúlveda…Tamén poetas galegos como Manuel María e Xulio López Valcárcel a quenes cito ao comezo do libro. A inocencia da voz que narra “O Espírito das Maceiras” é pretendida e penso que casa moi ben coa sinxeleza da obra. Estrela Aboi narra dende a idade adulta pero a súa voz, as súas lembranzas, o seu discurso non podreceu, senón que a súa interpretación do mundo conserva amor e pureza.
A extensión da novela. “O Espírito das Maceiras” é unha novela de lectura rápida, breve, ten 150 páxinas. Penso que o ritmo na escrita é o arte do silenzo. Decidir que se conta e como se conta porque non fai falla contalo rodo porque os lectores son grandes escritores tamén. Considero que a maioría de novelas que teño lido e que superan a brevedade sóbranlle cincoenta ou cen páxinas. Eran interesantes ata que as estropearon. A maioría das miñas novelas preferidas son curtas: A Metamorfose de Franz Kafka, Memorias de un neno labrego de Neira Vilas, Un dique contra o pacífico de Marguerite Duras, Los Cachorros de Mario Vargas LLosa, El cartero de Neruda de Antonio Skármeta, O Estranxeiro de Albert Camus, Gracias por el fuego de Mario Benedetti…A maior parte do meu alumnado de Literatura elixe as súas lecturas pola extensión e non polo xénero, nin polo argumento, nin pola súa autoría e teño que recoñecer que, dentro da súa sinrazón, algo de razón teñen. En calqueira caso, encantaríanme que os lectores non quedaran fartos de Morriña senón con gañas de enredar máis.
Acrílico sobre táboa. Pedro Tasende
A edición de Medulia e a portada do Espírito das Maceiras. Creo que a edición da novela está moi coidada grazas á Editorial Medulia que lle prestou atención a cada un dos caracteres impresos e fíxome recomendacións acertadas respectando sempre a miña voz. Son moi afortunada por contar co respaldo do meu admirado poeta Xulio López Valcárcel e da súa socia Diana Varela. Por outra banda, creo que a ilustración da portada casa moi ben co contido e aumenta o seu atractivo. A ilustración é un acrílico sobre táboa mérito do meu irmán Pedro Tasende Cotelo e é unha representación da eira de Montecelo (Coristanco). O cadro forma parte dunha serie de pinturas que o meu irmán Pedro fixo sobre a casa familiar no ano 2006. Realidade e ficción mestúranse nesta imaxe, como na novela e coma na propia vida.
Loreto Silvoso, Alejandra Mareque, María López Sández, Beatriz Fraga. Son, por orde estritamente cronolóxica, as catro grandes mulleres que me acompañan nas primeiras catro presentacións. Teño moitísima sorte de que un grupo de mulleres ás que admiro e ás que estou conectada dun ou doutro xeito me acompañen nas primeiras presentacións da novela. Na presentación da Coruña acompáñame Loreto Silvoso, animal da comunicación, voz da radio, traballadora incansable, muller optimista e xenerosa coa que sempre se pode contar. En Carballo estarei a carón de Alejandra Mareque, xornalista e escritora. Teño a sorte de ler as marabillas que Alejandra Mareque escribe e, polo tanto, estar baixo a súa boa influenza. Ademais, é a miña lectora cero e, cada vez que lle deixo un escrito a ler, mellora automaticamente grazas aos seus comentarios. Polo tanto, Alejandra Mareque é amiga na vida real pero tamén compañeira na ficción. María López Sández guía a presentación na libraría Cronopios de Santiago. O currículum de María Lóez Sández é irreductíbel, Académica da Lingua, escritora, Doutora en Teoría da Literatura é Literatura Comparada é, por enriba de todo, un bo exemplo na vida e un dicionario de dúbidas. Beatriz Fraga será a mellor compañía posíbel na presentación do libro en Vigo, cidade na que vive esta escritora, tradutora, editora e profesora nada en Carballo coa que ademais comparto lazos familiares. Compartirei imaxes das presentacións.
Estas son as vindeiras datas de presentación:
Sábado 21 de decembro do 2024, 12h. Libraría Hoboken. A Coruña. Médico Durán, 15.
Sábado 28 de decembro do 2024, 19h. Casino de Carballo. Vázquez de Parga, 1.
Sábado 25 de xaneiro do 2025, 12h. Libraría Cronopios. Santiago. Alfredo Brañas, 24.
Sábado 1 de febreiro do 2025, 19h. FNAC Vigo. Praza da Estación, nº 1.
Sábado 8 de febreiro do 2025, 12h. Ula libraría Social. Serra de Outes. Rúa da Capela, 11.
CARTEIS DAS PRESENTACIÓNS
O Espírito das MaceirasO Espírito da Maceiras está á venda en librarías de Galicia e podedes encargala en calqueira punto de venda. Tamén podedes mercala na editorial e recibila na casa cos gastos incluidos na web da editorial Medulia
Por último, gustaríame invitarvos a que compartades por este blog as vosas impresións sobre o libro.
VIDEO DA PRESENTACIÓN NA CORUÑA
Para todos aqueles que non puidestes estar e que igualmente estivestes de corazón.
FOTOS PRESENTACIÓN “O ESPÍRITO…” NA LIBRARÍA HOBOKEN DA CORUÑA
Coa presentadora Loreto Silvoso e o público da Libraría Hoboken da CoruñaSelfie con amigas do barrio da Falperra. Grazas por vir, rapazas!Coa xornalista Loreto Silvoso. Que presentación máis documentada e entusiasta! Grazas, compañeiraCoa miña amiga da infancia Patricia Cardador que quixo compartir este momento especial na miña vida. Grazas pola túa xenerosidadeVista dende atrás da presentación
E aquí o agarimo que me mostrou parte da miña familia e amigos, de esquerda s dereita: a miña curmán Titi, asinándolle a Elena, posando con Josega e Dulce, arropada por Xulia, adicándolle o libro a Noelia, outra autofoto cos amigos do barrio e con Jose, o meu compañeiro da Escola de Idiomas, e a súa nai.
Tamén me acompañou Luz Zas que foi profesora miña no Mestrado de Ensino e Aprendizaxe de Linguas da USC quen, por certo, foi a primeira en chegar.
FOTOS DA PRESENTACIÓN DA NOVELA NO CASINO DE CARBALLO
O sábado 28 de decembro ás 19h presentei “O Espírito das Maceiras” no Casino da miña vila natal, Carballo, xunto a miña amiga e escritora Alejandra Mareque. A familia, os amigos e a veciñanza non quixo deixarme soa ese día, mostroume todo o seu apoio e estou completamente emocionada e agradecida.
Ale Mareque presentou o actoArrodeados de familia e amigos no Casino. O meu tío Antonio estivo na primeira fila e participando coa súa cabeza privilexiada de 99 anos
As fotos de aquí abaixo recollen o momento no que a miña amiga de Oviedo, Rocío, fíxose carne a través dun ramo de flores e unha carta cunhas fermosas palabras e mandou á nosa querida Maripi a enviarma. Foi un dos momentos máis bonitos non so da presentación senón da miña vida. Graciñas, Rocío, non me vou cansar de darche as grazas.
Agora déixovos con máis fotos de amigos especiais que se achegaron a verme, moitos deles amigos da infancia. De esquerda a dereita: co meu amigo José, coa miña amiga Paola, coa miña sobriña Paloma, co meu curmán José e coa miña tía e madriña (esquerda) e a miña nai (dereita).
Nas seguintes imaxes estou coa miña sogra Mucha, cos meus fillos Teo e Pedro, co meu tío Andrés, co neto do zoqueiro de Oca e co meu mozo e apoio, Xabier. Moitas outras persoas estivestes comigo e a todas vos debo o resultado deste día que nunca esquecerei.
O Kiosco Alfonso acolle unha restrospectiva de Peteiro, o pintor máis recoñecible da Coruña
Con tal motivo, reproduzo a entrevista que lle fixen no seu obradoiro fai 24 anos
Autorretrato de Peteiro, ano 2000
Jorge Peteiro naceu na Coruña en 1959. Alí ubicou o seu estudo de pintor , de escultor, de grabador, de artista ( despois de rematar Belas Artes en Valencia). Recoñece que buscou durante dez anos para atopar esa mirada, a que pinta con ledicia e sinceleza aparente: ser ese Peteiro que fabrica paisaxes no seu interior. O Peteiro que pinta o que quere ver, non o que realmente ve. Logo gosta de compartir esa maxia , de vender as súas obras para darlle casa a todas.
Imaxe da entrevista que lle fixen a Peteiro no ano 2000
–A pintura de Peteiro é inconfundíbel. Sen dúbida a cor ten moito que ver coa súa singularidade. Esa cor non a saca da paisaxe galega. De onde? É unha pregunta típica. Faime gracia porque tardei moito tempo en respondela. A verdade é que a cor non ven de fóra senón de dentro. Está na cabeza dun.
Representación da Coruña
–Ao mellor é que vostede prefire o seu xeito de ve-las cousas e, nese senso, a ledicia dos seus cadros son un refuxio. Non son ningún refuxio. Pretendo transmitir ao exterior un interior que podo fabricar e pretendo que se crea. Se todo o mundo fixera o mesmo podería acabar vendo como os meus cadros.
-Xa falamos da peculiaridade da súa arte. Supoño que ata chegar a ela, houbo unha busca, unha evolución. Os artistas, non só os plásticos, sofren unha procura ata que atopan o xeito de facelas cousas como lle satisfán. É aí onde se quedan. A partires de aí a evolución é máis lenta. O que vai facendo é engadir máis datos.
–Se mira cara atrás. Cal foi a súa etapa de procura? Que andaba a buscar? Buscaba o que atopei: unha maneira de plasmalo senso máxico e de facela real. Esa procura é un traballo constante. Ademais, inflúe a ilusión, a forza de querer que lle poña casa un. Hai vinte anos, cada cadro que pintaba semellábame insuperábel. Cando pintaba o seguinte, acontecía o mesmo. O derradeiro cadro sempre anulaba ao anterior e esto supoño que é forza de ilusión, de querer. Atopei un equilibrio ao redor de 1989, despois duns dez ou doce anos de procura. Inquedanzas artísticas tívenas sempre pero levoume doce anos atopar o que agora fago que é máis primitivo e máis perfeccionista. Ás veces tamén recuperei datos do pasado, datos de cadros que pintei hai tempo. Elementos que fun deixando…
O Kiosco Alfonso acolle unha mostra de Peteiro ata o 21 de xullo do 2024
-Árbores, barquiñas, peixes…Semella que os microcosmos que crea non lle deixan moito espazo á presenza humana. Depende do óleo. Ás veces pinto homes. As figuras humanas están tratadas coa mesma sinxeleza que outros elementos da natureza, en consonancia con eles. É verdade que non adoito pintar multitudes. Pódese dicir que o personaxe está case como fóra, é o que mira o cadro.
–Comezou a facer Psicoloxía en Santiago. De neno quixen facer Arte Dramático. Había que ir a Madrid e na casa soaba moi raro. Metinme en Psicoloxía pero como se non o fixera. Tiña inquedanzas cara a Psicoloxía pero menos mal que non me metín en serio. Menudo rollo remexer na mente!´É complicado e interesante tomado en serio pero ninguén se adica a investigar nada no campo da psicoloxía. Quedáronse co tolo de Freud e diso xa fai uns cantos anos. Afortunadamente, non seguín por aí. Pasei un ano en Santiago, vivindo. Acabei farto e voltei para A Coruña. Matriculeime en Económicas e, á metade de curso, decidín matricularme en Belas Artes, en Valencia. Polo clima, tiña a impresión de que me ía de vacacións. Logo, non me gustou demasiado Valencia pero estiven ata que rematei. Despois voltei a Galicia e collín praza de profesor de instituto. En canto vin que podía vivir da pintura, deixeino. Fun a Nova York seis meses. Volvín e cada vez foime mellor.
Esculturas de Peteiro
–E as esculturas como as concibe? As esculturas fágoas sempre en plastilina en pequeniño e acostumo a facelas cando vou de viaxe e logo pásoas a formato grande.
–Ou sexa, que é metódico. Son metódico por casualidade. Saio da casa e non teño outra cousa que facer e veño ao taller. Estou bastante enganchado ao traballo, decátome, pero xa o deixarei cando poida. Agora estou nunha idade na que teño que aproveitar o momento de traballar…Eu quería parar aos 55, ir parando un pouco.
Mostra de Peteiro no Kiosco Alfonso
–Ten algún antecedente nisto das artes? Na miña casa pintaban todos coma min, pintaba o meu pai e o meu irmán aínda que non de xeito profesional. Eu sempre tiven inquedanzas artísticas. De rapaz. xunto con outros nenos, tiñamos un xornal que se chamaba “O Macho Ibérico”…Por aquel momento tamén facía montaxes na praia, acumulaba lixo…O mesmo que se fai hoxe nos Museos de Arte Contemporáneo e non creo que o sitio das montaxes estea nos museos.
Menina que me adicou: Para Silvia con alegría
–Por que? As montaxes veñen do teatro. As montaxes buscan unha provocación e a provocación debe estar nas rúas. Ao mellor quitáronos das rúas e leváronos para os museos para que non haxa provocacións.
–Entón, tamén as pinturas de Peteiro terían que estar colgadas nas rúas, nas paredes…Os lenzos son para as casas e para que duren sempre. Pola contra, as montaxes teñen como obxectivo crear expectación e adoitan ser efémeras. Neste mundo tolo hai xente que se compra a montaxe enteira ao igual que compran o calcetín sucio de determinados artistas.
–A que artistas admira? A moitos, sobre todo aos impresionistas: a Monet, Manet, Van Gogh…
-Se Peteiro tivera que clasificarse nunha tendencia. En que tendencia sería? O meu chameino maximalismo e ata establecín unhas bases das cales non me lembro. Lembro unha que di: sempre hai que ir ao percebe cando haxa boa marea. Esta frase reflicte un espírito, non se pode deixar a vida de lado. O maximalismo non conta o que pasa senón o que quere que pase.
-Tivo que desaprenderse moito despois de pasar pola Escola de Belas Artes? Eu non tiven que desaprenderme moito porque dinme conta que non tiña que aprender moito, só o preciso, o debuxo, por exemplo. O debuxo, o hiperrealismo evita traumas posteriores. Por outra banda, como eu sempre pintei, en Belas Artes escollín gravado como especialidade. Por iso non tiven que desaprenderme moito. A evolución pictórica é miña.
Representación de Lugo
-Entón ve ben a formación que se da nas escolas? Cada escola de Belas Artes de cada sitio e de cada momento é un mundo porque depende do profesorado. Os profesores neste tipo de escolas poden ser un perigo se tentan potenciar unhas tendencias ou outras. Teñen que limitarse a ensinar a técnica e nada máis. A procura creativa non se fai no exterior senón no interior.
–Escoitamos as cifras que acadan algúns cadros en subastas. Están sobrevalorados? O arte é escaso porque por moito que pinte un artista non pode pintar demasiado. É unha pedra preciosa. É tan absurdo un cadro que vale mil pesetas coma un cadro que val cen millóns, é algo abstracto. Os cadros valen o que paguen por eles. Se se compra ben e o artista ten unha cotización real, é a mellor inversión porque, ademais de subir moito, alomenos miras para el, non tes os cartos parados no banco.
-Cóllelle moito cariño as súas pinturas? Cóstalle vender algunha obra máis que outra? Góstame vender os meus cadros porque góstame darlles casa e ademais, aínda que os venda, o mellor de todo é que seguen a ser meus.
Post Scriptum
Estreméceme pensalo pero, durante o transcurso desta entrevista, fai vinta e catro anos, Peteiro verbalizou o seu desexo de baixar o seu ritmo de traballo cando acadase os cincuenta e cinco anos. Cumpliuno desgrazadamente porque un cancro de pulmón levouno pouco antes, en plena madurez intelectual e produtiva. Encantoume coñecelo porque marabillábame o fondo que agochaba a súa aparente sinxeleza pictórica, tamén a verbal como se pode desprender desta conversa. O autorretrato que abre esta entrevista é o perfecto exemplo de que a sinxeleza pictórica de Jorge Peteiro é só aparente xa que dita pintura de poucos trazos e cor azul acolle o físico e a personalidade do artista. Peteiro era desprendido. Agasalloume cunha menina peteirana que vixila que os meus sonos sexan maximalistas e viren en realidade.
Estilo recoñecible
Peteiro acadou o seu trazo i evolucionar dentro dun estilo icónico, algo que poucos consiguen. Acaso o seu antecesor Urbano Lugrís. Tanto Peteiro como Lugrís tiñan un código moi definido, compartían paleta de cores, semellanza na composición e mesmo motivos mariños. Aínda que podemos pensar que Lugrís facía unha pintura máis lexendaria, mitolóxica e surrealista, Peteiro tamén adentrou elementos marabillosos e certo movemento ao final dos seus curtos días. Hoxe en día, entre moitísimas outras cuestións, lle tería preguntado a Peteiro se lle gustaba Lugrís e pola afinidade das súas obras. Non sei o que me tería contestado pero os dous son escollidos pola historia como os pintores máis identificables da Coruña.
El autor vasco presenta en A Coruña la reedición de Al otro lado de la niebla e impresiona
Arsuaga en el salón de actos de la UNED en A Coruña
Lo que dijo José Luis Arsuaga durante la presentación de la reedición de su novela Al otro lado de la niebla es para reflexionar. Creo que no fui la única del auditorio de la UNED que mantuvo la boca abierta durante el tiempo que duró su exposición. También hubo mucha carcajada, aunque no las mías, no me dio tiempo a interiorizar tanto aforismo y la sorpresa me contuvo. Compré el libro que estoy deseando leer ( y que ya está entre los programados del verano 2024) y no me lo pudo dedicar puesto que me hice un cenicienta para recoger a mi hijo del entrenamiento de fútbol.
“En un libro tiene que haber algo que lata”
El redescubrimiento, veinte años después, de la novela de Arsuaga
“Si los seres humanos nos ceñimos a lo absolutamente real lo único que sabemos es que vamos a morir y pensar en eso no conduce a nada, es bastante pobre. Un mundo de contrarios, la vida y la muerte. Si puedes imaginar un mundo en el que no hay distinción entre los vivos y los muertos, si puedes entender un mundo en el que se hayan eliminado los contrarios, has entrado en el mundo de la continuidad, en el pensamiento mágico en el que todo es posible. Hay personas muy prácticas que sobreviven en condiciones extremas y que por lo tanto han de ser muy prácticas y que tienen pensamiento mágico porque, precisamente por eso, es necesario para sobrevivir en un mundo hostil. En consonancia con esto, uno de los autores preferidos del paleontólogo vasco es Álvaro Cunqueiro y narró la impresión que le causó leer de joven Merlín e familia. Por eso, aunque es licenciado en Ciencias Biológicas y catedrático de Paleontología en la Universidad Complutense de Madrid y un divulgador científico de renombre, habla de la necesidad del pensamiento mágico, de la trascendencia del ser humano.
Arsuaga en la foto promocional de la solapa del libro
La lucha por la vida y Al otro lado de la niebla
Al otro lado de la niebla es una historia de resonancias míticas, es su primera novela reeditada veinte años después, en la que une las evocadoras leyendas de los sabios ancianos de la tribu con sus grandes conocimientos paleontológicos. Una historia a través de la cual sabremos reconocer el hombre prehistórico que hay en nosotros. La novela narra la historia de un muchacho sin nombre al que llaman Piojo que solo conoce la crueldad del hombre que le ha cuidado desde que se quedó huérfano y su lucha por la existencia. Aunque Arsuaga dice que el verdadero protagonista del relato es la naturaleza.
El lenguaje en Al otro lado de la niebla
La historia que narra transcurre hace muchos miles de años “yo no hablo lenguas paleolíticas, nadie las habla, pero he incluido mi experiencia con la lengua“. Como vasco, Arsuaga percibía que había una diferencia entre la lengua que estudiaba y la autóctona, una situación que comparó a la de Galicia. Cuando hace más de dos décadas fue a la Castilla rural se dio cuenta de “que yo no hablaba castellano, que era una lengua propia que solo entendía al 20%, además del vocabulario, había expresiones que no entendía, razonamientos que no seguía, era una lengua distinta que se perdía y que pervive en la toponimia. Entonces me molesté en recoger expresiones, en estudiarlas y en Al otro lado de la niebla incluyo algunas porque, si las incluyera todas, no se entendería. Me pareció que esa lengua de Castilla que desconocía podía evocar esas lenguas paleolíticas”.
La receta de la felicidad
“Los que hemos nacido antes de los años 60 formamos parte de un mundo que no existe. En una década, de los años sesenta a los setenta, el campo se despobló, hubo un éxodo, veinte millones de personas se fueron del campo a la ciudad. Llegan los tractores , la mecanización debido a los cambios políticos, y se produce un cambio. Yo he conocido un campo lleno de gente y esto es lo más difícil de imaginar, yo recuerdo un campo poblado, en el que continuamente nos encontrábamos a gente y nos parábamos a hablar sin prisa y con matices porque no había prisa. Ese mundo, el anterior a los años 60 es más cercano a la prehistoria que el de los años 50 a la actualidad. Ahora hay prisa, en las ciudades vamos al grano, se nos exige que vayamos al grano. La receta de la felicidad es estar ocupado pero no estresado, tener un afán y un proyecto pero, si es posible, sin estrés. En los caseríos la gente estaba siempre ocupada pero nunca estresada”
El argumento emocional es la única esperanza
En el mundo científico y en el mundo del conservacionismo se utilizan argumentos de carácter práctico pero hay más argumentos. Yo he descubierto que la única esperanza está en el argumento emocional, si eres capaz de sentir lo que expresas. Es decir, hay que conservar un bosque porque tiene un valor, la belleza y la dignidad. El descubrimiento de la espiritualidad y de la creatividad es de los artistas.
El conservacionismo en el lenguaje: Del esto es la hostia al guau
Enlazando con aquel castellano que conoció hace veinte años y que probablemente perviva únicamente en la topomimia, Juan Luis Arsuaga disertó sobre el empobrecimiento del vocabulario. El científico y divulgador provocó carcajadas cuando dijo que hemos pasado de decir que todo es la hostia, que vale para todo, al lenguaje canino. ¿Qué te parece esto? En lugar de decir la hostia decimos guau.
La tortilla de patatas y la reencarnación
Contó con enorme gracia Arsuaga cómo descubrió que, a pesar de ser científico, creía en la reencarnación, provocando carcajadas entre el público. En su casa vasca se comían platos autóctonos y tradicionales y la tortilla no estaba entre ellos. Cuando ya de joven fue a Madrid observó como la gente pedía para desayunar tortilla de patata y se relamía del gusto. Probó a hacer lo mismo pero no obtuvo el mismo resultado, le resultó seca, no le gustó. Un buen día su mujer le dijo que habían quedado para cenar en un restaurante especializado en tortillas, Arsuaga se puso de morros porque no era lo que más le gustaba y no entendía cómo podían ir a un restaurante cuya especialidad fuera la tortilla de patatas. Cuando probó esa tortilla de patatas fue cuando se dio cuenta que había vivido una vida anterior, que había probado aquella tortilla de patatas antes, no hacía demasiado tiempo. Preguntó al camarero por la tortilla de patatas y le dijo que era tortilla de Betanzos. Ahí me caí del caballo, fue una Epifanía.
Cuando fuimos príncipes, la historia de Al otro lado de la niebla
Tal y como el autor recoge en el prólogo “Este relato es una leyenda, y sin embargo casi todo en él es verdad. Son ciertos los paisajes, los animales y las plantas, como lo son las montañas y los páramos (…) esta es una leyenda del tiempo en el que éramos príncipes del bosque y de la estepa. No se trata, pues, de una novela histórica al uso, es decir, no es una narración sobre unos hombres de hace miles de años que, sin embargo, razonan con la mentalidad urbana de hoy en día y se expresan en nuestro lenguaje directo y seco. Antes me hubiera gustado escribir un largo relato mítico, de los que se contaban tranquilamente, con mucho tiempo por delante, al amor de la hoguera…me proponía que fuera una historia dirigida al hombre prehistórico que se esconde en todos nosotros.”
